Narodna skupština Republike Srpske usvojila je novi Zakon o finansiranju političkih organizacija, kojim se uvode značajne promjene u načinu finansiranja političkih stranaka na teritoriji ovog entiteta. Novi zakon donesen je u atmosferi intenzivnih političkih tenzija i tumači se kao odgovor na nedavne međunarodne odluke koje su direktno uticale na budžetsko poslovanje određenih stranaka.
Zakon bez javnog finansiranja
Prema novom zakonskom rješenju, političke organizacije u Republici Srpskoj više neće moći dobijati sredstva iz entitetskog budžeta niti iz budžeta lokalnih zajednica. Umjesto toga, stranke će biti finansirane putem:
- članarina članova,
- dobrovoljnih donacija fizičkih i pravnih lica,
- prihoda od izdavačke djelatnosti,
- prodaje promotivnog materijala,
- organizacije političkih manifestacija,
- prihoda od imovine u vlasništvu stranke,
- dobiti iz privrednih subjekata u vlasništvu političkih partija.
Na ovaj način, zakon isključuje direktno budžetsko finansiranje i otvara prostor za alternativne izvore sredstava, uz određene zakonske kontrole.
Povod: Odluka o blokadi sredstava političkim partijama
Usvajanje zakona dolazi nakon što su pojedine političke stranke iz RS bile direktno pogođene mjerama međunarodnih institucija koje su blokirale pristup budžetskim sredstvima. Reagujući na te poteze, vlasti RS odlučile su da u potpunosti obustave javno finansiranje svim strankama, navodeći da će novi model omogućiti veću autonomiju i nezavisnost političkog djelovanja.
Izjava ministarke finansija RS o zadržanim sredstvima
Ministarka finansija Republike Srpske izjavila je da je izvršena probna uplata sredstava jednoj od političkih stranaka, ali da su sredstva preusmjerena na račun Centralne banke. Istakla je da banke automatski provode navedene blokade i da entitetske vlasti neće dozvoliti da novac bude pod kontrolom međunarodnih aktera.
– Donijeli smo odluku da se sredstva zadrže u budžetu, a političke organizacije će same pronaći način za finansiranje svog rada – izjavila je ministarka.
Političke implikacije i dalji razvoj
Ovaj zakon predstavlja snažan politički signal i dodatno produbljuje nesuglasice između entitetskih vlasti i međunarodnih institucija. Dok jedni potez vide kao pokušaj očuvanja unutrašnje autonomije, drugi ga tumače kao izazov postojećem ustavno-pravnom poretku.
U svakom slučaju, novi zakon o finansiranju političkih stranaka u Republici Srpskoj ima potencijal da dugoročno promijeni način na koji se vodi politička borba, ali i da stvori nove izazove u transparentnosti i kontroli stranačkog finansiranja.
